Çocukta Fiziksel Gelişim

0
550

FİZİKSEL GELİŞİM

Fiziksel gelişim genel olarak bedensel gelişimi ifade eder. Kişinin doğum öncesinden itibaren bedensel yapı olarak geçirmiş olduğu değişikliklerdir. Çocuğun fiziksel gelişimi başarılı bir öğretimi önemli ölçüde etkiler. Çünkü, fiziksel olgunlaşma ile öğrenme biriyle ilişkilidir. Bu durum özellikle ilköğretimde belirginleşir. Fiziksel gelişimi yavaş olan çocuklar, yavaş gelişimin sonucu olarak çeşitli zorluklar yaşayabilir.

Fiziksel gelişimi olumlu yönde etkileyebilmek amacıyla kazandırılacak davranışlar, çocukları sosyal açıdan geliştirmeye ve daha gerçekçi bireysel hedefler belirlemelerine de yardımcı olur.  Araştırmalar fiziksel etkinliklerin kişiler arası ilişkilerin kurulması ve devam ettirilmesinde önemli olduğunu göstermektedir. Bu etkinliklerde çocuklar, grubun ortak amacı doğrultusunda beraber çalışma imkânı bulurlar.  Grup içinde arkadaşlıkları gelişir. Arkadaşlıkları geliştikçe sosyalleşme hızlanır.

Aktif katılım ile fiziksel gelişim arasında ilişki vardır. Öğrenmede aktif katılımın önemli olduğu konusunda eğitim bilimciler arasında ortak bir anlayış vardır. Aktif katılımla, öğrenci hem katılımdan zevk alır, hem de daha kalıcı öğrenmeler gerçekleştirilebilir.  Aktif katılım uygulamaları iyi değerlendirilirse kendi kendini pekiştiren bir işleyiş oluşturulabilir.

Fiziksel gelişim alanı ihtiyaçları:

  1. Okulda geçirilen bir günde çeşitli deneyimleri yaşama ihtiyacı: İlköğretim öğrencisi için okulda farklı öğrenme etkinliklerinin bulunması önemlidir. Planlı yapılan fiziksel etkinlikler, programda hoş bir değişiklik sağlamakla kalmaz, aynı zamanda belirli bir takım fiziksel koordinasyon becerilerinin gelişimini de sağlar.
  2. Arkadaşlarıyla küçük grup çalışması yaparken fiziksel becerileri kullanma ihtiyacı: Çocuğun okuldaki bir günü daha çok akademik çalışmalarla geçer, bu süreçte çocuğun normal gelişimi için grup çalışmaları sağlanmalıdır. Bu çalışmaların çoğu fiziksel koordinasyon becerilerini gerektirir.
  3. Belirli birtakım koordinasyon becerilerinin geliştirilmesi ihtiyacı: Çocuğun sahip olduğu ve geliştireceği bütün beceriler için pratik yapması gerekir. Bu durum fiziksel koordinasyon becerileri için daha önemlidir. Bu da fiziksel etkinlikleri gerektirir.
  4. Öğrenme işlemine aktif katılım ihtiyacı: İlköğretimin ilk yıllarında öğrenciler öğrenmeye son derece isteklidir. Araştırmalar, en iyi öğrenmenin aktif katılımla olacağı fikrini desteklemektedir. Sık sık oturarak bir şeyler yapmak zorunda kalan öğrenciler için, fiziksel etkinlikler enerjilerini boşaltma aracı olarak görülmelidir.
  5. Bir işi tamamlayabilmek için birlikte çalışmanın önemini anlama ihtiyacı:Çocuklar başkalarıyla çalışmanın önemini öğrenmelidir. Bu süreçte fiziksel etkinlikler önemli destekleyici değişken olarak işlev görebilir.

 Fiziksel gelişim alanıyla ilgili geliştirilmesi gereken beceriler:

  1. Küçük ve büyük motor beceriler: İlköğretimin ilk yıllarındaki etkinliklerin çoğu, büyük ve küçük motor becerileri destekleyecek şekilde geliştirilmiştir.
  2. Göz-el koordinasyon becerisi: Dengeleme, nesne fırlatma ya da yakalama içeren etkinlikler göz-el koordinasyonunu geliştirmek için mükemmel araçlardır.
  3. Görsel algılama becerisi: Akademik görevlerin çoğu görsel algılama becerisi ile ilişkili olmasına rağmen bu beceriyi geliştirmeye yönelik etkinlikler sınırlıdır; oysa bu beceriyi geliştirebilecek ve sınıf yönetimine katkıda bulunabilecek çeşitli etkinlikler yapılabilir. (Grup rehberliği etkinlikleri bu amaç için kullanılabilir)
  4. İş birliği becerileri: İşbirliği kavramının fiziksel bir beceri olması tartışmaya açık bir konudur. Ancak bu kavramla fiziksel gelişim konusunda sık karşılaşılır. Çünkü fiziksel gelişim, yardımlaşmanın en çok öneme sahip olduğu bir konudur. (Worzbyt ve O’Rourke, a.g.e., s. 165) .
  5. İskeletsel gelişim

Kemikleşme doğumdan önce başlar, geç ergenliğe kadar sürer.

  1. Vücut kısımlarının gelişimi

Doğumdan olgunluk dönemine kadarki periyotta insan organlarının gelişimi çok hızlıdır. Özellikle 6 – 11 yaş dönemindeki çocuklar vücut parçaları çok fonksiyonel olduğundan gittikçe karmaşık olan hareket becerilerini yapabilecek durumda olurlar.

  1. Kas yapılarının gelişimi

Kemik sisteminin gelişimine bağlı olarak kas sisteminde de gelişme olmaktadır. Kasların uyarılma sistemi sanılanın aksine çocuklarda yetişkinlerden pek farklı değildir. 10 yaşında insan vücudunun % 22,5 ini kaslar oluşturur.

  1. Kalp – Dolaşım ve Solunum sisteminin gelişimi

Küçük yaşlarda kalp atım sayısı yüksektir; yaş arttıkça bu sayı azalır. Çünkü küçük yaşlarda kan dolaşımının süreci daha kısadır. Fiziksel aktivitenin sistematik bir şekilde uygulanması solunum sistemini pozitif etkilemektedir.

  1. Duyusal gelişim

Duyu organlarını yönetme kabiliyetini kazanma . Duyu ayrımlarının gelişmesi. Duyular arasındaki bağlantıların gelişimi

2 – 5 yaş çocuklar gözleriyle takip eder. 3 – 4 yaş çocuklar yönleri(sağ-sol değil) algılayabilir. 4 – 5 yaşında vücutlarının iki farklı tarafı olduğunu algılarlar. Bu dönmede el ayak çift yönlü kullanımını arttıran çift taraflı aktivitelere ağırlık verilmelidir. Genelde sağ veya sol tarafın kullanılmasına ilişkin kesin karar belli değildir.

  1. Kavrama yeteneğinin gelişimi

Kavramaya etki eden faktörler; konuşma ve lisan kabiliyeti, anlama ve hafıza yeteneğidir. Fiziksel egzersiz programlarında çocuklara sadece hareketlerin yapımı değil, onları geliştirmeyi düşünmeleri de öğretilmelidir. Sportif oyunlar ön planda olmalıdır.

  1. Sosyal gelişim

Çocuklara öğretilen bazı hareketler onların çevreleriyle sosyal ilişkiler kurmalarını sağlar. Ferdi hareketten grup hareketine geçişin öğrenilmesi. Cinsiyet ayrımlarına göre tercih edilen davranışların geliştirilmesi. Aile içinde olan hareket bağımsızlığından bir grup içinde nasıl hareket edileceğinin öğrenilmesi. Grup içinde rekabetsel davranışların gelişimi.

Odaklanılması gereken ihtiyaçlar:

  1. Diğerleriyle birlikte olma ihtiyacı: Çocuklar arkadaş edinme ve arkadaşlarıyla birlikte olma ihtiyacı duyarlar.
  2. Ait olma ihtiyacı: Bir gruba ait olma duygusu oldukça rahatlatıcıdır. Çocuklar bu yüzden “Bizim sınıf”, “Bizim okuma grubu”, “Bizim takım” gibi sözcükleri oldukça sık kullanırlar.
  3. İş birliği içinde çalışma ihtiyacı: Başarıya ulaşma duygusu, bir grupla çalışılarak tatmin edilebilir.
  4. Sorumluluğu paylaşma ihtiyacı: Üzerine düşeni yapma, ya da bütünün bir parçasını tamamlama fikri, ilköğretim öğrencisi için oldukça önemlidir. Özellik sınıfta öğrenciler arasında sorunlar gözleniyorsa her üyenin katkısı ile tamamlanabilecek etkinlikler düzenlenebilir.
  5. Sınıfın bir üyesi olarak önemli olduğunu hissetme ihtiyacı: Her çocuk, istendik davranışları fark edildiği ve pekiştirildiği zaman önemli olduğu duygusunu yaşar. Bu da öğrencinin iyi yapabildiği şeylerin görülüp, dikkat edilmesi ile mümkündür. (Özyürek, M. (2001) Sınıf Yönetimi. Ankara: Karatepe yayınları.)

Geliştirilmesi gereken beceriler:

Çocuğun sosyal olarak sınıfa uyumlu olması isteniyorsa, sosyal gelişimle ilgili ihtiyaçlarının bilinmesinin yanı sıra bazı becerilerin de geliştirilmesi gerekir. Bu beceriler şunlardır (Worzbyt ve O’Rourke, a.g.e., s.187.) :

  1. İletişim becerileri: Çocuk etkili bir iletişim için, sosyal becerileri öğrenmelidir. Çocuk sosyal beceri eğitimi ile, akranlarına ve diğer insanlara açık ve doğrudan mesaj iletme yaşantılarını öğrenebilir.
  2. Paylaşma becerileri: Paylaşmaya istekli çocuklar sınıf içinde daha iyi kabul görürler. Bu beceriler özellikle ilk sınıflarda cesaretlendirilmelidir.
  3. Kurallara uyma becerileri: Kurallara uyma becerileri sınıfta düzenli olarak uygulanırsa çocuklar bu alışkanlığı kazanabileceklerdir. Bu beceriyi uygulayan çocukları düzenli olarak pekiştirmek, çocukların bu davranışlara daha fazla ilgi duymasını sağlayacaktır. Kurallara uyma, katı bir biçimde öğrencilerin davranışlarını sınırlandırmak değildir. Okulda kazandırılmaya çalışılan bilişsel, psikomotor ya da duyuşsal davranışların, alışkanlık hâline gelmesini sağlamaktır. (Kuralların kazandırılma sürecinde farkında olunmadan kuralsızlık pekiştirilebilir. Bunun için davranış yönetimi ve sınıf yönetimi başlıklı kitaplar okunmalıdır.)
  4. İş birliği becerileri: Çocukların işbirliği ve yardımlaşma becerilerinin gelişimi için grupla çalışma imkanı oluşturulmalıdır.
  5. Hedef belirleme ve karar verme becerileri: Yetişkinler çocukların çok küçük olduklarını ve kendi başlarına karar veremeyeceklerine inanırlar. Gerçekte uygun koşullar sağlandığında çocuklar bu becerileri kazanabilirler.

 Bu tür etkinliklere katılan öğrenciler kendileri ve sınıf arkadaşlarıyla daha olumlu ve anlamlı bağlar kuracaklardır.  Bu tür etkinlikler, akademik konularda birlikte çalışma alışkanlığını kazandırır ve çocuklar arasında günbegün gelişen sosyal etkileşimleri artırır. Görülen istendik davranışlar üzerinde durulduğunda daha da olumlu alışkanlıklar gözlenir.

 

Kaynak : https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/159/gyuksel.htm

Yorum Ekleyebilirsiniz