Eğitimin Toplumsallaşmadaki Rolü Eğitimin İşlevleri

0
1656

 

 

  • Toplumsallaşma
  • Eğitimin Temel İşlevleri
  • Okul ve Sınıf önemi

TOPLUMSAL KURUM OLARAK EĞİTİM

  • Toplumsal yaşantıda toplum-doğa ve toplum-insan olmak üzere iki temel ilişki söz konusudur.
  • Bu ilişkilerin kimileri süreklilik gösterir ve zamanla kalıplaşarak kurumları oluşturur.
Toplumsal kurumlar, tüm toplumlarda görülür. Toplumsal yaşam ancak kurumsallaşma ile olanaklıdır.

Kurumların kimi ortak özellikleri vardır:

  • Kurumlar, toplumun gereksinimlerinin bir parçasını karşılar.
  • Kurumlar birbirleri ile etkileşim içindedir.
  • Kurumlar düzenlenmiş statüler, roller ve normlar bütünüdür.

Toplumsallaşma:

  • İnsan biyolojik bir varlık olarak çok ya da az örgütlenmiş toplum dediğimiz kümeler içinde dünyaya gelir ve çevresiyle etkileşim kurarak sosyal bir varlık durumuna dönüşür. işte bireyin bu yolla toplumun bir üyesi gelme sürecine toplumsallaşma denir.
  • Okullarda öğrencilere okulların ortak değerleri, davranış kalıpları, toplumda oynayacakları rollerin gerektirdiği davranışlar, planlı ve denetimli bir biçimde öğretilir.

Böylece, onların toplumla uyumlu, işbirliği duygusuna sahip, hak ve sorumlulukların sınırlarını iyi çizen ve ona göre davranan bireyler durumuna gelmesi sağlanır.

 

EĞİTİMİN İŞLEVLERİ

  • Eğitim kurumu, diğer toplumsal kurumlar gibi toplumsal ihtiyaçları karşılamak için ortaya çıkmıştır.
  • Temel amacı, toplumdaki bu işlevleri iyileştirip, topluma uyumlu ve yararlı hale getirerek eğitim kurumunun işlevleri o toplumda eğitimin amaçlar ile bağlantılı olup onun tarafından biçimlendirilir.
  • Bir bakıma toplumsal amaçlara göre eğitimin amaçları da değişir.
  • Fakat her toplumda değişmeyene evrensel nitelikte işlevler de vardır.

 

Eğitimin  bazı temel işlevleri vardır.

Bunlar :

  • toplumsal
  • siyasal
  • ekonomik
  • bireyi geliştirme

 

Eğitimin toplumsal işlevleri

  • Eğitimin toplumsal işlevi, toplumun yaşama kaynağı olan dolayısıyla toplumun sürekli gelişimi ve sürekliliğini sağlayan bireyler yetiştirmektedir.
  • Eğitim kurumunu bu süreçteki temel fonksiyonlarını birisi mevcut toplumsal kültürün norm ve değerlerinin genç kuşaklara aktarılması ve toplumun bütünlüğünü ve sürekliliğini sağlamasıdır.
  • Bu bağlamda eğitimi sosyal kontrol aracı olarak nitelendirebiliriz. Bu özelliği ile eğitim toplumda mevcut kültürü korumaya, düzeni bozucu yöndeki davranışları denetlemeye yöneliktir.
  • Eğitim süreci kendi tanımında var olan toplumun sürekliliğini sağlamaya görevini yerine getirirken aynı zamanda toplumların değişme ve gelişme eğilimini de göz önünde bulundurur.
  • “Dewey’e göre ’yaşam’ bir gelişmedir; gelişme ve büyüme yaşamdır.” Bu durumda eğitimden beklenen yalnızca mevcut kültürel değerlerin yeni kuşaklara aktarılması değil aynı zamanda tolumda meydana gelen değişmelere uyum gösterebilecek bu değişme katkıda bulunacak bir biçimde yetiştirilmelerine sağlanacaktır.

 

Eğitimin Ekonomik İşlevi

  • İnsanlık tarihine göz attığımızda, tüm toplulukların yaşam biçimlerini belirlemede en önemli etkenlerden birinin ekonomik yaşamının nasıl düzenlenebileceği ya da üretim paylaşmanın nasıl olacağı tartışması olacağı görülür. Dolayısıyla ekonomi de toplumsal kurumlar içinde önemli yere sahiptir. Ekonominin temel girdilerinden biri doğa ve doğanın sağladığı olanaklar ise de yine de en temel unsur insan kaynağıdır.
  • Eğitim açısından konuya yaklaştığımızda eğitim sistemin ekonomik sisteminin çağın gerisine uygun olarak geleceğin üreticileri olarak çağdaş bilgiye ve beceriye sahip insan gücünü yetiştirmek olduğu söylenebilir.
  • Eğitimin ekonomik işlevi salt ekonomiye üretici birey yetiştirmek değildir. Aynı zamanda bireylere ülke ekonomisinin ve genel anlamda ekonominin gerektirdiği tüketici davranışını kazandırarak düzenli ve dengeli bir ekonomik yaşamın oluşmasına katkıda bulunmaktadır. Bu katkı bireylere kaynakların akılcı bir şekilde değerlendirilmesi için gerekli davranışların kazandırılması şeklinde olmaktadır.

 

Eğitimin Siyasal İşlevi

  • Eğitim toplumsal bir kurumdur. Yetişkin kuşakların yetişmekte olan kuşaklar üzerindeki bir etkisi, bir eylemi olarak da nitelendirilebilir. Bu durumda eğitim toplumsal yapılara ve toplumsal yönetim biçimlerine göre farklı olarak uygulanabilmektedir.
  • Nitekim eğitimin siyasal işlevi toplumsal yapılarda örgütlü hukuksal yapılanmanın yani devlet yapısının ortaya çıkması ile önem kazanmıştır. Eğitimin siyasal niteliği eğitimin bizzat devletin bir işlevi olmasından ileri gelir.

Eğitimin siyasal işlevi ile ilgili olarak iki temel unsurdan bahsedebiliriz.

  • Mevcut siyasal siteme sadakati sağlamak; toplumun bireylerine milli değerler kazandırarak mevcut siyasal düzeni korumaya yönelik eğitim vermektir.
  • İktidarlar planladıkları eğitimle toplumda birlik, bütünlük ve dayanışmaya hedeflenmektedir.
  • Diğer yandan iktidarların eğitimin içeriğini amaçlarına göre şekillendirmek için yoğun bir çaba içinde oldukları görülmektedir.

 

Seçme ve yöneltme

  • Eğitimin bir siyasal işlevi de lider ve seçmen yetiştirmektir.
  • Konun diğer boyutu seçme yetiştirmek demokratik işleyişin gereği olarak seçme ve seçilme hakkını iyi kullanan bireyler vatandaşlar yetiştirmek şeklinde ifade edilebilir.
  • Bu sayede eğitim düzeyi yükseldikçe toplumlardaki siyasi bilincin de yükseleceğini belirtilmektedir.

 

Eğitimin Bireysel İşlevi

  • Eğitimin bir işlevi de bireyi hazırlama ve bireyin bir şeyler için hazır olmasını sağlamaktadır. Bireyin hazır olması gereken şey ise kuşkusuz yetişkin yaşamının sorumluluk ve ayrıcalıklarının Dewey’e göre toplum, sahip olduğu olanakları daha ileri götürmek ve buna uygun olarak da bireyi ilerideki talepleri getirebilir. Hale getirmek zorundadır. Buna göre birey bir eğitim kurumu olan okullarda doğal ve toplumsal çevresini tanıyarak bunlardan en iyi şekilde yararlanan ve temel ihtiyaçlarını dengeli bir şekilde karşılama yollarını öğrenir.

 

  • Bu şekilde eğitim bireyin kendini gerçekleştirmesinde katkıda bulunur. Bu gerçekleştirme de en somut gösterge eğitilmiş bir insanın eğitilmemiş bir insan ile kıyasladığında kendisi ile önemli olan şeyleri daha iyi bilmesidir. Zira eğitimde kullanılan yöntem sağlam ve kalıcı alışkanlıklar oluşturuluncaya kadar zihinsel faaliyetleri yenilemek ve onarlı işlemektir. Bu sayede doğanın insana sunmuş olduğu ham yeteneklerin ve özelliklerin işleyerek geliştirilmesi ve mükemmelleştirilmesi söz konusu olacaktır. Bu sayede insan toplumsal anlamda ahlaklı, akıllı ve özgür bir konumda olacaktır.
  • Eğitim birey için gördüğü bu ana işlevler yanında aynı zamanda doğrudan gözlenemeyen bu alanda gizli olarak adlandırabileceğimiz bir takım işlevleri de içinde barındırır. Bunlarla kısaca; eş seçme, tanıdık sağlama ve statü sağlama olarak ifade edilebilir. Bunun yanında “eğitime olan saygı sadece eğitimin sağladığı olanaklardan gelmez. Bizzat eğitimin kendisi, statü tercih eder”.

 

EĞİTİMİN ÖTEKİ TOPLUMSAL KURUMLARLA İLİŞKİSİ

  • Ekonomi ve eğitim:

Ekonomik gelişme için gerekli olan teknolojiyi üretme ve insan gücü yetiştirme işlevlerinin eğitim kurumlarınca yürütülmesi, eğitim ile ekonominin karşılıklı etkileşimde bulunmasına neden olmaktadır.

  • Siyaset ve eğitim:

Devlet, siyasi partiler, hükümet belli başlı siyasal kurumlardır.
her toplumda, devlet yönetimini üstlenen siyasal kurumlar, eğitim yoluyla toplumdaki bireylere kendi siyasal ideolojilerini benimseterek var olan düzeni koruyan ve ulusal bütünleşmeye katkıda bulunan vatandaşlar yetiştirmeye çalışır. Bunu sağlamak için de büyük ölçüde eğitim kurumlarından yararlanırlar.

  • Din ve eğitim:

Tarih boyunca tüm toplumlarda görülen din, toplumların ekonomik, politik ve sosyal etkinliklerin düzenlenmesinde önemli rol oynamıştır.

Eğitimin gelişimi incelendiğinde de ilk formal eğitimin dini kurumlarda verilmeye başlandığı görülmektedir.

Dini kurumlardan yarı, laik eğitim kurumlarının kurulması, ticaretin gelişmesi ve endüstrileşme sonucunda ekonomik kurumların güçlenmesiyle olmuştur.

 

  • Aile ve eğitim:

Aile çocuğun doğuştan üyesi olduğu için en küçük toplumsal kurumlardır.

Çocuk ilk toplumsal davranışları aile üyeleri ile etkileşim kurarak ve onları taklit ederek öğrenir.

Çocuğun toplumsallaşması ailede başlar.

Günümüzde çocuğun ilk eğitimi işlevi büyük ölçüde eğitim kurumlarınca yürütülmektedir.

  • Bu gelişmelere karşın, ailenin çocuğun eğitimi işlevini bütünüyle bıraktığı söylenemez.
  • Her aile çocuğuna aile üyelerince benimsenen değerleri, tutumları çoğunlukla bilinçli bir biçimde kazandırılmaya çalışılır.
  • Bu nedenle aile içinde çocuğa verilen eğitim, yarı formal eğitim olarak kabul edilebilir.

 

OKUL VE SINIF ORTAMI

  • Okulun özel amaçları, programları ve hizmet etkinlikleri öğrenci kümesinin özellikleri okulların tümüne göre değişmekle birlikte, bir eğitim kurumu, örgüt ve iş yeri olarak okulun başlıca özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir

 

a- her kurum ve örgüt gibi eğitim kurumlarının da var oluş nedeni olan, belli bir amacı vardır

b- okula devam zorunludur.

c- toplumun gözü okulların üzerindedir

d- okulların kaynakları sınırlıdır

e- okuldaki rol ve statüler sınırlıdır.

f- okullarda işler çoğunlukla küçük kümelerle yürütülür.

 

Okulu oluşturan öğeler

  • Okulun, eğitim programları,

öğrenci,

öğretmen,

yönetici,

bina ve araç gereçler olmak üzere beş tane temel öğesi vardır.

 

  • Birbiriyle etkileşim halinde olan bu öğelerin her biri okulun niteliğini etkiler.

 

OKULUN ÖĞELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER

  • Okulun içinde yer alan her bir öğenin, okulun, amaçlarına ulaşmasında ayrı bir önemi vardır.
  • Ancak eğitim programları, okulun amaçlarının gerçekleştirilmesi doğrultusunda, okul içinde yapılacak tüm etkinlikleri gösterdiği için, okul sisteminin temellerini oluşturur
programların en iyi biçimde uygulanmasında, okul müdürü ve öğretmenler sorumludur.

 

  • Eğitim programlarının uygulanmasında bina, araç ve gereçler gibi insan gücü de dış kaynaklarda önem taşır.
yönetici, öğretmenle öğrenci okulun en önemli insan gücü kaynağını oluşturur.

 

 

OKULDA GELİŞEN DURUMLAR

KİŞİLİK GELİŞTİRME

  • Kişilik toplam gelişme fiziksel, zihinsel, duygusal, sosyal ve ruhsal yönleri içerir.

AHLAK GELİŞİMİ

  • Eğitimin bir diğer işlevi bireyin ahlaki nitelikleri geliştirmek ve onun karakterini inşa etmektir.

YETİŞKİN İÇİN HAZIRLIK HAYAT

  • Bugün çocuk geleceğin yetişkinidir. Eğitim yetişkinlik için hazırlıktır.

 

İYİ VATANDAŞ VE OY VERME VATANDAŞ YETİŞTİRME

  • İyi vatandaşlık nitelikleri sorumluluk, ortak duygu, işbirliği, sevgi, hizmet, görev anlayışı ve liderlik nitelikleri eğitim sayesinde gelişebilir.

 

ÇEVRE ve DOĞA

  • Uyum hayatın devamı ve sürekliliği için esastır. Uyumsuzluk çürümesine yol açar. Eğitim sayesinde çevre, hayat ve kişi varlığını uyumunu sağlar.

 

MİLLİ GÜVENLİK

  • Eğitim bize gerekli eğitimi vermek ve bize vatanseverlik, milliyetçilik gibi asil duyguları telkin edebilir.

 

KÜLTÜR VE UYGARLIK

  • Nesile nesile kültürel mirasını korumak ve aktarmak eğitim işlevidir.

 

KİŞİSEL YETERLİLİK

  • Sadece eğitim yoluyla bağımsız ve ilerici aktif, dinamik, kendini yetiştiren ve kendine yeten vatandaşlar oluşturulabilir.

 

DUYGUSAL ENTEGRASYON

  • Eğitim yoluyla kişilerin duygu kalıpları ve hoşgörü, işbirliği ve uyum, arzu duygularını yüceltilmesine çalışılabilir.

 

MEMNUNİYET İHTİYAÇ

  • İnsanın fiziksel, duygusal, eğitim ve sosyal ihtiyaçları vardır. Her birey bu ihtiyaçlarını eğitim yoluyla yerine getirilebilir

 

 

 

Yorum Ekleyebilirsiniz