Sosyal ve Ahlaki Gelişimi İçin Ne Yapmalıyız ?

0
788

SOSYAL GELİŞİM

 Sosyal gelişim cocuğun başkaları ile beraber yaşayabilmesi, onları anlaması. onlara uyum gösterebilmesidir. Bu gelişim çocuğun diğer insanlarla olan ilişkisi sonu­cunda meydana gelir.

SOSYAL GELişiMi DESTEKLEMEK içiN NELER YAPABİLİRiZ?

Çocuğumuzun sosyal gelişiminin sağlıklı olması için öncelikle;

  • Yapmasını tercih ettiğimiz ve onayladığımız davranışlarının neler olduğunuanlaması gerekir.
  • Kendi ihtiyaçlarının neler olduğunu farketmesi ve ifade edebllmesi gerekir.
  • Başkalarının da ihtiyaçları olduğunu farketmesi ve anlaması gerekir.

 

Çocuğunuzun kendi ihtiyaçlarını farketmesi ve ifade edebilmesini desteklemek için;

 §  Davranışlarımızia çocuğumuza örnek olmalıyız.

§   Çocukla ilişkimizde kontrolün bir kısmını çocuğun almasına izin vermeye içten ve istekli olmalıyız.

§  Çocuğun yaşına ve özelliklerine uygun uyarı ve tavsiyelerde bulunmalıyız. Çocu­ğumuzun resim yapmaktan hoşlanmıyor veya yaşı ev çizmeye uygun değilse onu bu konularda uyarmamalı ondan yaşına ve özelliklerine uygun olmayan davranışlar be k­lememeliyiz.

§  ilişkinin iyi niyetli, destekleyen ve sıcak bir yapıda olmasına dikkat etmeliyiz. Ya­ni demokratik ve karşılıklı bir ilişki olması gerekir.

§  Çocuğumuzun bizler gibi, bir kişi olduğunu kabul etmeliyiz

§  Önemli veya önemsiz olsa da onun fikirlerini dinlemeliyiz. Eğer bu fikirleri kabul et­miyorsak ona bunun nedenlerini açıklamalıyız.

§  Çocuğumuzun üstün olma çabalarını bir davranış bozukluğu olarak değil, yaşının gereği doğal bir durum olarak kabul etmeliı olumlu yönlere çevirmeye çalışmalıyız.

§  Çocuğun yaptığı davranışı n bizi neden rahatsız ettiğini veya yapılmamasını tercih ettiğimizi açıkca ifade etmeliyiz.

§  Çocuğumuza, ona değer verdiğimizi, her ne olursa olsun onu çok sevdiğimizi söy­lemeliyiz.

§  Duygu ve düşüncelerine saygı göstermeliyiz. Böylece kendine olan güveni arta­caktır .

§  Onu ailesinin içinde bir yeri olduğuna inandırmalıyız. Böylece çocuk diğer insanlar tarafından da değerli görüleceği ne inanır ve insanlarla olumlu ilişkilere girebilir

 

Çocuğumuzun karşısındaki kişilerin de ihtiyaçları olduğunu farketmesini için;

  •  Çocuğumuza başka çocuklarla beraber olabileceği ortamlar hazırlamalı, ona baş­ka çocuklarla arkadaşlık etmesinden mutluluk duyduğumuzu hissettirmeliyiz.
  •  Çocuğumuza bizim de ihtiyaçlarımız olduğunu ve yaptığı davranışların ihtiyaçları­mız üzerinde etkili olduğunu, bu davranışlarının hangi ihtiyacınızı engelediği, hangi ih­tiyacınıza ise iyi geldiğini ona ifade etmeliyiz. Mesela sizin de zaman zaman dinlenme­ye ihtiyacımız olduğunuı salonda oyuncaklarıyla oynarken sesini yükselttiğinde sizin dinlenmenizi engellediğini bilmeli. Davranışını ve bizi nasıl etkilediğini çocuğa açık açık söyleyebiliriz. Yani hem kendi davranışlarının sonuçlarını öğrenebilmeli, hem de bu davranışların anne-babasını neden etkilediğini bilebilmeli.
  • Sadece sorun olduğu zaman değil diğer zamanlarda da yapılmasını tercih ettiği­miz davranışlar hakkında sohbet etmeli, olumlu davranışlarında da bu davranışın han­ gi ihtiyacımızı karşıladığımızı ifade etmeliyiz. Örnek: Yemeğini bizimle birlikte yediğin için memnun oldum. Seni uyarmak zorunda kalmadım ve yemekten sonra sohpet ede­bilecek daha çok zamanımız kaldı.
  • Arkadaşları ile ilişkisinde karşılaştığı sorunlarla ilgili sohbet edebilir, ona tavsiye­lerde bulunabiliriz. Bu tavsiyeyi uygulaması gerekmez fakat başka bir kişinin, babası­nın bu sorunu nasıl çözdüğünü bilmesi sorununa yardımcı olacaktır

 

 

 

 

Cocuğumuzun yapmasını tercih ettiğimiz ve onayladığımız  davranıslarını ge­listirmesi icin;

  • Onu bir kişi olarak algılamalıyız
  • Her şeyden önce kendi davranışlarımızia örnek olmalıyız.
  • Çocuğumuza hangi davranışı tercih etmediğimizi açıkça belirtmeliyiz.
  • Bu davranışı neden tercih etmediğimizi belirtmeliyiz.
  • Bu davranışları yapmamasını sağlamak için olumlu disiplin yöntemlerini kullanma­lıyız.
  • Olumlu disiplin yöntemlerinden çocuğumuza davranışlarının sonuçlarını açıklama­yı, çözüm önerileri getirmeyi, seçme hakkı vermeyi kullanabiliriz. Önleyici açıklamalar yapıp, iyi alışkanlıklar geliştirmesine yardımcı olabiliriz.
  • Yaptığı davranışı onaylamıyorsak öncelikle neden bu davranışı yaptığını düşün­meli, kendimizi onun yerine koymalıyız

 

AHLAK GELiŞiMi 

Çocukta kişilik gelişiminin oluşmasında vicdan gelişimi de (ahlak gelişimi) çok önemlidir. Vicdan ya da ahlak gelişimi çocuğun kendisini kontrol edebilmesiyle ilgilidir. Kisinin kendi davranıslarını kontrol edebilmesine. yani kendini denetleyebilmesine “ic­denetim” denir.

Örneğin; Ali babasının yanında kardeşine iyi davranır, fakat babası gidince onun ca­nını yakar. Ali kardeşinin canını, babasının kendisini cezalandıracağından korktuğu için yakmaktadır. Babasının kendisini görmediğinden emin olduğunda ise kardeşinin canını acıtmaktan çekinmez. Yani AIi’nin davranışlarını denetleyen babasıdır. Ali iç-de­netim geliştirmemiştir.

Ahlak gelişimi erken yaşlarda başlar. Çocuk büyüyüp zekası geliştikçe ahlak ve adalet kavramlarını da daha iyi anlamaya başlar. Örneğin küçük çocuklar bir hareketi değerlendirirken onun yalnızca sonucuna bakarlar. Davranışı yapanın niyetini hiç göz önüne almazlar.

Örneğin 3 yaşındaki Fatma, yaptığı evi kardeşi Ayşe isteyerek de bozsa, kaza ile de bozsa aynı şekilde sinirlenecektir. Çünkü Fatma yalnızca yaptığı evin yıkılmış olma­Si ile ilgilenmektedir. Fakat yaşı ilerledikçe, Ayşe’nin oyununu isteyerek mi, yoksa ka­za ile mi bozduğunu dikkate alacak ve bu iş kaza ile olduysa Ayşe’ye kızmayacaktır. Çünkü artık zekası, kazayla ve bilerek yapılmış davranışlar arasındaki farkı anlayacak kadar gelişmiştir.

AHLAK GELişiMiNi DESTEKLEMEK içiN NELER YAPMAlıYıZ?

  • Çocuğumuzun ahlak gelişiminin yaşı ve zeka gelişimi ile bağlantılı olduğu­nu kabul etmeliyiz.
  • Çocuğumuzu terbiye ederken dayak gibi fiziksel cezaları kullanmamalı, onunla konuşarak yaptığının yanlış olduğunu anlatmalı, hatasını anlamasını sağ­lamalıyız.
  • Çocuğumuzun dikkatini davranışların niyetine çekerek, onun daha esnek bir ahlak anlayışına sahip olmasını sağlamalıyız. Tabii, bunun yanı sıra bizler de ço­cuğumuzun hatalarını değerlendirirken onun davranışlarının niyetini göz önüne.alarak ona örnek olmalıyız.
  • Çocuğumuzun kendi kendini kontrol etmesini Istiyor ve ileride kötü arkadaş­larının çektiği yere gitmesini istemiyorsak, çocuğumuzla konuşarak, ona değer vererek Iç denetiminin gelişmesine, böylece de onun ahlak ve kişilik gelişiminin olumlu olmasına yardımcı olmalıyız.

Kaynak : AÇEV BABA Destek Programı Kitapçığı

Yorum Ekleyebilirsiniz