ÇOCUKTA KONUŞMA GELİŞİMİNE YÖNELİK AİLELERE ÖNERİLER

0
932

ÇOCUKTA KONUŞMA GELİŞİMİNE  YÖNELİK  AİLELERE ÖNERİLER

 

Konuşmayla ilgili çocukta yapılacak ilk şey :

 

  1. Konuşma gereksinimi yaratmaktır. Bunun için resimli kitaplar size yardımcı olabileceği gibi gereksinimlerini o söylemedikçe karşılamamakta gerekir. Çocuk söylemeden istediğini elde etmemelidir.
  2. Mümkünse öğreteceğiniz eşyayı gösterin örneğin; elma sözcüğünü öğretirken önce elmanın kendisini sonra resmini ve şeklini göstererek öğretin.
  3. Bir iş yaparken ona da yardım ettirin ve sürekli konuşun.
  4. Konuşmasına yardımcı olmak için özel bir saat ayırın ve konuşmaya hazırlık çalışmaları yaptırın. Bu hazırlık çalışmaları dil, dudak jimnastiği ve nefes jimnastikleri olarak 2’ye ayrılır. Konuşma engelinin birkaç nedeni olabileceği gibi çoğunda motor koordinasyon güçlüğü görülür. (Yani dil damak, dudak gibi konuşma organlarını kontrol edememe hali)

 

Dudak dil jimnastikleri olarak şunları yaptırabilirsiniz:

 

  1. Ağzını açtırıp dili aşağı yukarı sağa sola hareket ettiriniz.
  2. Dudak üstlerine tatlı bir şey sürüp yalatabilirsiniz. Örn.elmalı şeker .
  3. Küçük bir tabaktan dil ile kedi gibi su içirebilirsiniz.
  4. Sakız çiğnettirebilirsiniz.

 

Nefes jimnastikleri olarak şunları yaptırabilirsiniz.

Kamışla su üfleme, mum söndürme gibi egzersizler yaptırabilirsiniz.

Konuşma ve dil eğitimine erken başlayarak konuşma bozukluğu önlenebilir. Onunla konuşurken dudaklarınızın hareketlerini  hissettirin, bazı şeyleri melodiyle öğretin, sizi taklit etsin ve doğru söylediği şeyler için ödül vermeyi unutmayın.

İlk cümlelerinizi emirli kurdurtursanız kolay başarırınız. Çocuğun dilinin gelişmesi için daha uzun süre dinlemesi gerektiğini unutmayıp hikayeler anlatmaya devam etmelisiniz.

 

GENEL ÖNERİLER

1.     Çocuğa sevgi ve huzur dolu bir aile ortamı hazırlamak
2.     Çocuk ile ilgilenmek ve sevildiğini hissettirmek
3.     Çocuğun bedensel ihtiyaçlarına ( yemek , uyku ,  koruma vb ) cevap vermek
4.     Çocuk ile yaşı ne olursa olsun sık sık konuşmaya çalışmak
5.     Yaşına uygun bir şekilde onun ile oyun oynamak
6.     Çocuk ile birlikte vakit geçirmek
7.     Onun dengeli ve çeşitli beslenmesini sağlamak
8.     Onun kendi haline kalmasına izin vermemek
9.     Mümkün olduğunca yaşıtları ile birlikte oyun oynamasını sağlamak
10.  İnsanlar arasında sık sık bulundurmak
11.  Ona hikaye masal anlatmak , ninni söylemek
12.  Onun size gönderdiği konuşma ve ses mesajlarına cevap vermek
13.  Bir nesneyi eline aldığında onun ile ilgili ona bir şeyler anlatmak ( çocuk 3- 4 aylık bir bebek  olsa bile )
14.  TV karşısında çok uzun süre kalmasını engellemek (0-4 yaş )
15.  Onun ile konuşurken ses tonunu iyi ayarlamak
16.  Onun işaret ile gösterdiği istekleri onunla konuşarak yönlendirmek, anlatmasını sağlamak (yaşına uygun olarak)
17.  Onun fikirlerine değer vermek onun ile sık sık dertleşmek ( yaşına uygun olarak )
18.  Onun kendine güvenini artırmak (bakınız özgüveni artırma yolları )
19.  Onun sık sık sosyal ortamlarda bulunmasını sağlamak
20.  Kalabalık içinde onun konuşmasını teşvik etmek
21.  O konuştuğunda onu cesaretlendirmek , teşvik etmek
22.  Onun yaşına uygun bir eğitim almasını sağlamak
23.  Günlük belli bir zaman ayırarak onun ile resimler üzerinde bol bol konuşmak
24.  Ondan yaşına uygun olarak hikaye , masal anlatmasını istemek
  1. Konuşma zorlukları gördüğünüzde onun dikkatini konuşma zorlukları üzerine çekmemek

Konuşma Egzersizleri :

  • Dilinizi ağzınızın içinde  sakız çiğner gibi hızla çiğneme.
  • Dilinizi ağzınızın içinde, çenelerinizin dışından, dudaklarınızın altından dairesel hareketlerle hızla dolaştırma.
  • Dil ucunu ön alt dişlere dayandırarak ağız içinde köklerden ileri geri hareket ettirme.
  • Dilinizi iyice dışarı çıkarınız. İterek uzun süre dayanma
  • Dilinizi yuvarlatıp daraltınız dudaklarınız ve çeneleriniz arasından içeri-dıþarı hareket ettirme
  • Dilinizin ucunu ön alt dişlerinize dayandırınız ve dilinizi kökünden içeri dışarı hızla hareket ettirme
  • Dil dışarda sağ sol  ,  yukarı-aşağı
  • Dil içerde   sağ-sol ,  yukarı-aşağı
  • Dilin dişlere tek tek dokundurulması
  • Damağa değme
  • Dil dışarda yukarı- aşağı
  • Üst alt diş çiğneme hareketleri
  • lak lak şeklinde ağız hareketleri
  • çık çık   “”          “”       “”
  • Ayrı egzersizlerle, derin, sık, çabuk, düzenli, gerilmeden, gürültüsüz nefes alıp verme.
  • Soluk verme (f) ile 1. ateşi üfler gibi, 2. hayretle 3. havlar gibi
  • Soluğun (s) ünsüzü ile aşağıdaki şekillerde; kesintisiz, kesintili, kuvvetli ve zayıf şekillerde boşaltılması:güçlü  güçsüz şekilerde
  • (1)ssssssssssssssssss; (2)s-s-s-s-s-s; ssssss-s-s-s-s-s-ssssss; (3)SSS-S-SSSSSS-S-S- (4)s; S-S-S-S-S-s-s-
  • s-s-s-s; S-s-S-s-S-s-S-s-S; SSSSS-s-s-s-s-s;
  • çaşağıdakileri önce orta sesle sonra yükselerek:
  • ah, oh uh, ýh, eh, öh, üh, ih—–hah, hoh, huh, hýh, heh, höh, hüh, hih,
  • ahah, ohoh, uhuh, ýhýh, eheh, öhöh, ûhüh, ihih—-hahah, hohoh, huhuh, hıhıh,
  • Kahkaha ile: kahkah, kohkoh, kuhkuh, kıhkıh, kehkeh, köhköh, kühküh, kihkih,
  • (p,b,d,t,g,k) harflerini az soluk harcayarak tekrar edin. Bir solukta ve bütün gücünüzü kullanarak “Hop”
  • hecesini, söyleyebildiðiniz kadar çok sayýda, baðýrarak yineleyin.
  • Ağızda kalemle konuşmaya çalışma, sayı sayma, hızlı- yavaş konuşmaya çalışma
  • Günlük kelimeler içinde  “ p,r ,s,t , j, c, ç, y, ş,l ,z“ kelimeler seçilir ve konuşturulur.
  • Yukarıdaki kelimelerin aşağıdaki gibiylemeyeçalışmalar yapmak.
  • şa,şe,şi …..; as,es …..;ça,çe,çü …… tekrarlamalar
  • Çeşitli tekerlemeler söylettirme

paşa taşı ile beş tas has kayısı hoşafı

şu köşe yaz köşesi,şu köşe kış köşesi gibi..

  • Bazı kelimeleri çeşitli duygu durumlarıyla söylemeye çalışması, mesala anne demesi gerekiyor.Ama kızgınlıkla,mutlu, sevinçli,korkmuş ,utanarak vb.
  • Kitaptaki,TV deki  resimleri,fotoğraflar,filmleri vb. anlatmasını isteme  ve resimlerden hayali hikayeler oluşturmasına destek verme
  • Zorlandığı sesler varsa  mesala “ s” ve “ş” karıştırıyor. Bir zaman dilimi belirlenir, 3 gün gibi içinde  “ s “ olan kelimeler  seçilir ve onlardan sonra 3 gün sonrada “ ş “ kelimeler üzerinde çalışılır.
  • Pazardan-bakkaldan-marketten bir şey aldırma,kendi hesabını kendisinin ödemesi için para verme yani  diğerleriyle iletişim başlatacak süreçler yaratacak çalışmalar yapma.

Not :

  • Örnekler çoğaltılabilir.Çocuğun konuşmaya karşı tutumu çok önemlidir.
  • Sıkmadan ve zorlamadan çalışmalar yapılırsa iyi sonuçlar elde edebilir. Buradaki çalışmalar zorlandıklarında geçilmeli, kolaydan zora doğru bir sıralama yapılmalıdır.
  • Motive edici unsurlar kullanılmalıdır. Hediye,ödül vb. Ama aşırıya kaçmamalı ve ödülün birlikte çalışmaktan mutlu olduğunuz için verildiği açıklanmalı, ödülü ikinizin de  hakettiği şeklinde vb. açıklamalar yoluyla verilmesi iyi olabilir.

 

Etkinliklere yönelik Kitap Önerisi :

Suat Taşer : Konuşma Eğitimi

Tony Buzan :Aklını En İyi Şekilde Kullan

 

 

Yorum Ekleyebilirsiniz